izmir escort escort izmir porno porno izle
Veri Tabanı Nedir - IRCForumları - IRC ve mIRC Yardım ve Destek Platformu
User Tag List

Standart Veri Tabanı Nedir #1
Üyelik Tarihi: 11 Haziran 2011
Mesajlar: 3.063
Aldığı Beğeni: 1
Beğendikleri: 0
06 Kasım 2011 , 02:13
Alıntı ile Cevapla
Çok fazla bilgiyi bilgisayar ortamına aktararak işlenmesini sağlamak amacı ile dış kayıt ortamlarında saklanan kütüklere veritabanı denir. Veritabanları büyük yazılımlarla desteklenir. Ve birden fazla bilgisayar kütüklerden oluşabilir. Veritabanlarına milyonlarca veri girilebildiği gibi bu veriler birden fazla kullanıcı tarafından kullanım için paylaşılabilir.
Veritabanları genellikle fazla veri depolayarak zorunda olan;
1. Okulda öğrenci bilgileri
2. Büyük işletmelerin personel bilgileri
3. Ticari kuruluş şirketlerin envanter bilgileri
4. Kütüphanelerde katalog bilgileri
5. Bankanın müşteri ve muhasebe bilgileri gibi çok fazla veriyi depolamakta kullanılır.
Bilgisayar programı kullanan kişi ve kuruluşların büyük çoğunluğu veritabanlarının kolaylıklarından yararlanabilirler.
Vertabanı programının işlevi;
Bilgilerin bulunduğu ortama ulaşarak gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamak ve ortamın fonksiyonlarının kullanıma açmaktır.
VERİTABANLARI KULLANILMASI İLE HANGİ İŞLEMLER GERÇEKLEŞTİRİLİR
1. Veritabanında kayıt alanları oluşturulabilir.
2. Yeni kayıtlar sonradan eklenebilir.
3. Önceden girilmiş bir kayıt aranabilir.
4. Kayıtlar üzerinde değişiklik yapılabilir.
5. Kayıtlar belirli bir özellikte sıralanabilir.
6. Kayıtlarda silme işlemi yapılabilir.
7. Kayıtlar kullanarak raporlar oluşturulabilir.
8. Raporlar yazıcıdan yazdırılabilir.
DBASE III. KÜTÜK YAPISI
Öğrenci verileri veritabanına girilmeden önce her tutanağın sahip olduğu ortak karakteristik özellikler belirlenmelidir.
.bu karakteristik özellikler Alan adı (Fieldname) Alan türü (Field Type) ve Alan genişliğidir. (Field Size). Alan genişliği ikiye ayrılır: Width ve Dec.
Kütük Adı; Hazırlanacak veri tabanı kütüğünün içeriğine uygun düşecek bir isim.
Kütük adı verilirken dikkat edilecek hususlar:
1. Maksimum 8 karakterden oluşmalıdır.
2. İlk karakter alfabetik olmalıdır.
3. Diğer karakterler rakam harf ve alt çizgi olabilir.
4. Karakterler arası boşluk olmamalıdır.
ÖRNEK: Geçeli kütük adları; Geçersiz kütük Adları
Öğrenci Sınıf 3 A
Öğretmen MAAS BORDROSU
Mezunlar 2A SINIF
Dersler
Telefon
Sınıf10A
Sınıf_10

Alanlar-Sahalar (Fields): bir alan tabloda bir alana karşılık gelir ve bir başlıkla alınır.
Örneğin öğrenci kütüğünde yer alan alanlar ve içerisinde bilgiler olabilir.
NUMARA gibi başlıkları bulunur. Alan adları veri girişi yapılmadan önce kütük yapısı DBASE III verilmelidir.
ADI
SOYADI
SINIFI
DOĞUM YERİ
D. YILI
D. CEZA
DUSUNCE
Alan Adı İle İlgili Hususlar
• Maksimum 10 karakter olabilir.
• İlk karakter harf olmalıdır.
• Diğer karakterler rakam harf alt çizgi olabilir.
• Karakterler arası boşluk olamaz.
Geçerli alan adları: Geçersiz alan adları:
NUMARA OGRENCİ NO
ADI ADI SOYADI
SOYADI DOGDUGU YER
D_YERİ 1 SINAV
NOT1 2 SINAV
G_NOTU

ALAN TÜRÜ;
DBASE III’TE 5 türlü alan türü vardır. Bunlar;
• KARAKTER (CHATACTER): Bu alanlar matematiksel işlemlerde kullanılmaz. Klavye üzerindeki harf rakam ve özel işaretler karakter grubu olarak kullanılabilir. Alan uzunluğu en fazla 254 olabilir.
• SAYISAL (NOMERIC): Matematiksel işlemde kullanılacak alanların türü sayısal seçilmelidir. Genişliği (Width) “19” ondalıklı noktadan sonraki (Dec) kesimin en fazla uzunluğu 45 olabilir.
• MANTIKSAL (LOGICAL): Doğru-Yanlış (True-False) Evet-Hayır (Yes-No) anlamındaki bilgi saklamak istendiğinde bu tür seçilmelidir. Doğru içi “T” “y” “T” “t” yanlış için “N” “n” “F” “f”lerden biri girilmelidir.
• TARİH (DATE): Gün ay ve yıl bilgilerden oluşan tarih bilgisi uluslar arası formatlardan biri seçilerek girilir. Amerikan formatı seçildiğinde aygün yıl standart uzunluğu 8’dir.
• SERBEST NOT (MEMO): İlgili veri alanına serbest Not girilmek istenildiğinde bu alan türü seçilmektedir. Standart uzunluğu 10’dur. Bu tür alanların içeriği uzantısı “d6p” kütüklere değil “d6t” olan kütüklere aktarılır.
DATA DBASE III ÇALIŞTIRILMASI
DBASE III editörünün çalıştırılabilmesi için DBASE “EXE” sistem dosyasının makinede yüklü olması gerekir. Bu bilgisayarlarımızda DBASE III Directory içerisinde yüklenilmiştir. Çalıştırabilmek için; C:\> CD DBASE III
C:\ DBASE > DBASE
Edütörünün içine girdikten sonra öncelikle nokta iletisine geçilir. Nokta iletisinde bazı matematiksel işlemlerde gerçekleştirilebilir. Bunlar toplama çıkarma + -* / ve karekök iaşaretleridir.
NOT: Nokta iletisinde soru işareti (?) Yaz (PRINT) olarak kullanılır.
Bellek değişkenlerinin kütük yapısını kurarken alanlara verdiğimiz isimlerle bir ilişkisi yoktur. Problemimizin çözümünde kullanacağımız yardımcı değişkenler ile türleri karakter sayısal tarih serbest not ve mantıksal olabilir. Mantıksal işlevler (end or not) şeklinde kullanılır.
DBASE III KÜTÜK AÇMA(CREATE)
Bu komutun amacı veri tabanına göre kütük yapısını oluşturmaktır. Bu komut yalın olarak kullanıldığında bilgisayar kütük ismi girmenizi ister veya komutla birlikte.
Genel kullanım şekli CREATE <Kütük Adı>
Kütük Yapısı Girilirken Kullanılacak Tuşlar ve İşlevleri:
Home End: Alan adı alan türü alan genişliği ve ondalık kesimin kolanlarına atlamada kullanılır.
Ins (Insert): İmlecin bulunduğu yerde araya karakter girişi sağlar.
Ctrl +N(^N): Kütük yapısında araya yeni boş bir alan ekler.
Del (Delete): İmlecin bulunduğu komutu siler.
Ctrl +Y(^Y): İmlecin bulunduğu yerin sağ tarafını siler.
Ctrl+U(^U): İmlecin bulunduğu alan tamamen kütük yapısını siler.
 Oklar: Bir alandan diğer bir alana geçmeyi sağlar.
Ctrl +End : Tanımlanan kütük yapısını kalıcı olarak saklar. (kaydeder)
Esc (Escape): Kütük yapısını kaydetmeden çıkar.
Kütük yapısı kaydedildikten sonra bilgi sayar “ Input data records now (YIN)” ( Veri girişini şimdimi yapacaksınız.) diye bir mesaj verir. Kullanıcı duruma göre (YIN) tercih etmelidir. Eğer veri girişi hemen yapılıyorsa bir miktar veri girildikten sonra Ctrl + End çıkılmalıdır.
Memo alanına veri girişi için Ctrl Home tuşuyla girilir. Gerekli düşünceleri bilgiler yazılıktan sonra nokta iletsine dönmek için Ctrl +W tuşuna basılmalıdır.
Nokta iletisinde kullanılacak komutlar
DIR KOMUTU
Dos işletim sistemindeki komut ile aynı işlemi gösterir. Tek fark parametresiz kullanıldığında uzantısı DBF kütüklerini listeler.
DIR: Sadece DBT dos listeli.
Dır**: DBASE karakteri bütün bilgiler.
Dır*DBT: DBT uzantılı bütün dosyaları inceler.

QUIT KOMUTU BASE III ort******* çıkar Dos ortamına döner ve aktif kütüğü kapatır.
USE KOMUTU: Bir veri tabanı kütüğünün aktif kütük (çalışma kütüğü) haline getirmek için bu komut kullanılır. Parametresiz kullanılırsa Aktif kütük kapatılır. Genel yazılım şekli:
USE [<Kütük Adı>] [INDEX <Kütük Adı>]
GÖRÜNTÜLEME KOMUTLARI
LIST: Komutun amacı oluşturulan bir veri dosyasındaki tüm tutanakları listeler. Genel yazılım şekli:
IST[<Etki Alanı>] [<İfade listesi>] [FOR <Koşul>] [WHICE <Koşul>] [OFF] [TO PRINT]
[ ] köşeli parantezler içerisinde verilenlerin seçimi kullanıcıya bırakılmıştır.
< > köşeli parantez seçildiğinde kullanılmak zorundadır.
[FOR <Koşul>]: Bir şart cümlesidir. Genellikle tüm şartlara uyan ifadeler için kullanılır.
[WHICE<Koşul>]: Temel komutun uygulanabilmesi koşulun True olmasına bağlıdır. Koşulun False olduğu durumda temel komutun uygulanması durur.
Whice deki koşul sonucu true ya da false olan mantıksal bir ifadedir.
[OFF]: Tutanak numaralarını göstertmez.
[TO PRINT]: Çıktığın yazıcıya aktarılmasını sağlar.
[<Etki Alanı>]: Temel komutun hangi tutanaklara uygulanacağını belirtir. Seçenekleri Record <n> numaraları tutanak işleme dahil edilir. NEXT <n> şimdiki tutanaktan başlayarak <n> adet tutanak işleme girer.
REST: Şimdiki tutanaktan başlayarak son tutanağa kadar olanlar işleme girer.
ALL: Kütükteki tüm tutanaklar işleme girer.
Örnek: LIST ALL bütün tutanakları ister.
LIST ALL OFF
LIST RECORD 5
LIST REST: Şimdiki tutanaktan bütün tutanakları listeler.
LIST RECORD 2: 2 tutanağı görüntüler.
LIST NEXT 2 ALL: Bütün tutanakları görüntüler.
LIST ALL FOR: <Ahmet>
LIST ALL adı soyadı D YERİ FOR adı= “Ahmet and D_YER= “İSKENDERUN”
ÖRNEK: soyadı=”UTKU” ve sınıfı 10A olan tüm öğrencileri listeleyiniz.
LIST ALL FOR SOYADI=”Utku” AND SINIFI=”10A”
DISPLAY KOMUTU: Bu komutun amacı da veri yığınları içerisinde bilgilerin genel yazılım şekli doğrultusunda görüntüler. Bu komutun List komutu ile arasındaki fark LIST bir çırpıda görüntüler DISPLAY sayfa sayfa görüntüler. Genel yazılım şekli:
DISPLAY ve daha sonrakiler LIST komutunun aynıdır.
DISPLAY ALL
DISPLAY ALL OFF
DISPLAY RECORD 5
DISPLAY REST
DISPLAY RECORD2
DISPLAY NEXT ALL
DISPLAY ALL FOR
DISPLAY ALL adı soyadı D. Yeri FOR Adı= “Ahmet and D. Yeri İSKENDERUN
DISPLAY [<Etki alanı>] [<İfade listesi>] [FOR <Koşul>] [WHICH <Koşul>] [OFF] [TO PRINT
ÖRNEKLER:
1. D. Yeri Antakya olan Tüm öğrencileri listele.
Cevap: DISPLAY ALL FOR D. Yeri =”Antakya”
2. Disiplin cezası olan öğrencilerin numarasını ADI’nı SOYADI’nı listeletiniz.
DISPLAY ALL NOSU ADI SOYADI FOR D. Cezası=”Var”
3. Beşinci tutanakta yer alan öğrencinin düşünce alanını görüntüleyiniz.
DISPLAY RECORD 5 DÜŞÜNCE
DISPLAY ALL DÜŞÜNCE FOR RE(NOL)=5
4. Adı Ökkeş olan öğrencilerin memleketleri neresidir.?
DISPLAY ALL Adı Soyadı D. Yeri FOR Adı= “Ökkeş”
5. 10. Sınıfta okuyan tüm öğrencileri listeleyiniz.
DISPLAY ALL FOR “10” $ SINIFI
TUTANAK İÇERİĞİ DEĞİŞTİRME KOMUTLARI
EDIT Komutu: Amacı belirli karakterlere uyan tutanakların içeriğini etkileşimli olarak değiştirmek istediğinizde bu komut kullanılır.
EDIT [<Etki Alanı>] [FIELDS<Alan Listesi>] [FOR<Koşul>] [WHICE<Koşul>]
EDIT RECORD: 3.3 nolu tutanağı görüntüler ve değiştirme imkanı verir.
EDIT ALL FIELDS ADI SOYADI: Birinci tutanaktan itibaren adı; soyadı listelerini değiştirme imkanı sağlar.
EDIT NEXT 2 FIELDS ADI: Bulunan tutanaktan itibaren 2 tutanaktan adı bilgisini imkanını verir.
EDIT ALL FİELDS ADI SOYADI SINIFI FOR D-CEZASI: D-cezası ; alan öğren adı soyadını sınıfına göre listeler ve değiştirmeye yarar.
CHANGE: amacı EDIT komutu ile aynıdır. “EDIT” düzeltir. Change değiştirir. Genel yazılım şekli EDITtir.
CHANGE [<Etki alanı>] [FIELDS< Alan listesi >] [FOR <koşul >] [WHICE< koşul >]
ÖRN: Doğum yeri iskenderun olan öğrencilerin doğum yerlerini değiştirir.
CHANGE ALL RIELOS D.YERİ FOR D.YERİ = “iskenderun”
BROWSE KOMUTU: Veri tabanı kütüğünde değ yapmak istediğimizde birden fazla tutanağı görmemizi sağlayan tam ekran menü destekli bir komuttur. Yardım menüsü ekranda görünmüyorsa 17 tutanak varsa 11 tutanak 80 kolondan uzunsa diğer bölümleri görebilmek için “CTRL+ sağa veya sola ← ok tuşu kullanılır. Genel yazılım şekli:
BROWSE [FIELDS <alan listesi >] [LOCK <sayısal ifadesi >]
[WIDTH <sayısal ifade >] [FREEZE < alan >] [NOFOLLOW]
[NO APPEND] [NO MENU]:
FIELDS bu anahtar kelime ile belirlediğimiz alanlar ekrana yazdırılır.
ÖRN: BROWSE FIELDS Adı soyadı sınıfı
LOCK: “Ctrl + sağa →” “Ctrl+sola ←” tuşları ile ekran sağa → ← sola kaydırılıp soldan başlayarak kar alanının değişmez olarak kalmasını istemiyorsa bu seçenek kullanılmalıdır.
ÖRN: BROWSE LOCK 2
WIDTH: karakter türün veri alanlarını soldan başlayarak kaç karakterlerinin ekrana yazılması gerektiğini belirtir.
ÖRN: BROWSE WIDTH 6
FREEZE: Tek bir alanda değişiklik yapmak isteniyor ve imlecin diğer alanlara sıçraması istenmiyor ise bu seçenek kullanılır.

Örnek: BROWSE FIELDS Adı soyadı D_Yeri sınıfı D_Yeri (tutanakların nosu adı soyadı D. yerisınıfına göre listele. D_Yeri’nde değişiklik imkanı tanı.)
NOFOLLOW: Tutanaklarda değişiklik gerçekleştirirken tutanaklar arasında takipsizlik imkanı tanır.
NO APPEND: Kütüğün sonuna yeni bir kayıt eklemez.
NO MENÜ: Yardım menüsünü göstertmez.
Örn: BROWSE FIELDS adı soyadı WIDTH 4 NO APPEND (adı soyadı karakterinden soldan 4 ile başlar. Kütüğün sonuna kayıt yapmaz.).
BROWSE FIELDS soyadı NO MENÜ (bütün bilgileri gösterir imlec soyadında durur. Yardım menüsü gözükmez.).
REPLACE (DEĞİŞTİR))
Bir veritabanı kütüğünde yer alan tutanakların hepsinde ya da bazılarında bir ya da birden çok alanın içeriği kullanıcı ile etkileşimsiz olarak değiştirilmek isteniliyorsa bu komut kullanılmalıdır. Genel yazılım şekli RE.
REPLACE[<.Etki Alanı>] <Alan> WITH <İfade1> [<Alan 2>WITH <ifade>]
[FOR <koşul >] [WHILE <koşul >]
Memleketi iskenderun olan öğrencilerin memleketini Antakya yapınız.
ÖRN: REPLACE ALL D-YERİ WITH “ANTAKYA” FOR D-YERİ “İSKENDERUN”
ÖRN: Memleketi iskenderun olan ve A10A sınıfında okuyan öğrencilerin sınıfını A11A ile değiştiriniz.
REPLACE ALL SINIFI WITH “A11A” FOR SINIFI “A10A” . AND D-YERİ= “İSKENDERUN”
ÖRN: Tüm öğrencilerin geçme notunu NOT 1* 025 + NOT 2* 075 formülü ile hesaplayan Replace komutunu hazırlıyoruz.
REPLACE ALL G.NOTU WITH NOT1 *025 + NOT 2*075.
MODIFY STRUCTURE
Amacı veri tabanı kütük yapısı üzerinde yeni alan eklemek çıkarmak ve düzeltme yapmak için kullanılır. Gerekli işlemler bittikten sonra Ctrl END ile kütük yapısı kaydedilmelidir.
CTRL + N BROWSE FREEZE B- ADI
CTRL + Y
CTRL + U
“F” TUŞLARININ GÖREVLERİ
F2-assist F5-display structure F8-display
F3-list F6-display status F9-append
F4-dır F7-display memory F10-edit
ŞİMDİKİ TUTANAK KAVRAMI
Bir kütük aktif hale getirildiğinde o anda hangi tutanak yetişebileceğimiz bilgisi DBASE III PLUS bu bilgi DBASE III komutlarının uygulanması sırasında uygun bir biçimde değişir. DBASE III PLUS tarafından belirlenen ve üzerinde çalışabilecek olan bu tutanağın şimdiki tutanak (current record) adı verilir. RECNO şimdiki tutanağın ne olduğunu döndürülür.
 USE ÖGRENCİ
 ? RECNO
 <Sonucu yorumlayınız>
 USE ÖGRENCİ
 DISPLAY RECORD 4 (Sonucunu yorumlayınız).
 USE ÖGRENCİ
 LIST ALL
 ?RECNOC <Sonucunu yorumlayınız>
Tüzüklere kadar şimdiki tutanağın değiştirilmesi
GO Komutu
Genel format
[GO[RECORD]] <sayısal ifade>
GO BOTTOM/TOP
ÖRNEKLER:
 GO RECORD 3 (şimdiki tutanak 3 oldu)
 GO 10 (şimdiki tutanak 10 oldu)
 GO TOP (şimdiki tutanak 1 oldu)
 GO BOTTOM (şimdiki tutanak en son tutanak oldu)
 2 (şimdiki tutanak 2 oldu)
 LIST NEXT 5 (şimdiki tutanak 6 oldu)
APPENT Komutu: Kütüğün sonuna tutarak eklemeyi sağlar. Blank diye yazılır. Boş kayıtlar eklemeyi sağlar. Kullanıcının bu kaydı doldurmasını beklemeden nokta iletisine döner.


DBASE İLE ÇALIŞMAYA BAŞLAMAK
Daha önceki konuda belirtildiği üzere bu çalışmada hem dBASe IV 2.0 hem de dBASE Compiler kullanarak program geliştirmek isteyenlere yönelik konu seçimi yapıldı. Yani programcı program geliştirme aracı olarak ister dBASE’ in kendisini kullansın isterse dBASE Compiler kullansın. Bu nedenle direk dBASE ile programcılğa yönelik olmayan konulara değinilmedi. Ancak dBASE konusunda çok yeni olanlar için çok kısa olarak dBASE ortamı hakkında bilgi verilecektir.
dBASE’i başlatmak için DOS ortamında yani sistem komut satırında
C:\DBASE>DBASE
Yazıp enter tuşuna basmak yeterlidir. Bunun üzere ekrana dBASE’in adına Control Center denilen menüsü gelir. Bunu aşağıda verilen ekran görüntüsünde tespit edebilirsiniz. Control Center ‘da en genel şekliyle dBASE ile yapılabilen işlemleri temsil eden menüler ve seçenekler var. DBASE ilk başlatıldığında Control Center’da sayıları 6 adet olan ana işlemleri temsil eden seçenekler var.
Bunlar;
• Data
• Queries
• Forms
• Report
• Labels
• Aplications
Yukarıda adları sayılan Control Center menü seçeneklerinden bizi bu çalışma itibarı ile ilgilendirenler iki tanedir. Bizi ilk seçenek olan Data ile son seçenek Aplications ilgilendirmektedir. Control Center’ın Data seçeneği ile DBF uzantılı veri tabanı dosyası oluşturulur. Tabii Data seçeneği ile yalnızca veri tabanı dosyası oluşturulmaz ama biz bu çalışmada asıl konumuz programcılık olduğu için Data seçeneğinin yalnızca veri tabanı dosyası oluşturma özelliğinden yararlanacağız.

Yukarıdaki ekranda dBASE ilk çalıştırıldığında üzerinde bulunulan dizin veya dBASEkataloğunda herhangi bir veri tabanı dosyası olmadığı için ekranda ancak Create komutu ile yeni bir veri tabanı dosyası oluşturulunabilinir. Eğer daha önce oluşturulmuş bir veri tabanı dosyaları olsaydı Data sütununda bu dosyalar listelenirdi.

Aşağıda verilen ekran görüntüsü Data menüsünde Create komutu verildiği zaman alınır. Bu ekranda önce veri tabanı dosyasında bulunacak alanlar tespit edilir. Veri tabanı dosyasında bir tek alan olabileceği gibi 255 adet alan da olabilir. Alan adları en fazla 10 karakter olabilir. Tabloda alan adlarından önce alanların sıra numarası olur.

FIELD TYPE – ALAN TİPİ
Yukarıda verilen veri tabanı dosyası tanımlama- oluşturma ekranında üçüncü sütuna Field Type yani alan tipi yazılır. Varsayım olarak bu sütunda Character yazılıdır. Kullanıcı bu sütunda hiçbir değişiklik yapmadan enter tuşuna basarak geçerse tanımlanan alana karaktersel bilgiler yazılır. Eğer tanımlanan alana yazılacak bilgiler karaktersel değilse Field Type sütununa varsayım olarak gelen Character bilgisinin değiştirilmesi gerekir. Bunun için Field Type sütununda iken boşluk tuşuna basılır. İlk kez boşluk tuşuna basıldığında alan tipi Character yerine Numeric birkez daha boşluk tuşuna basıldığında ise Field Type sütununa Float yazılır.
Şimdi kısaca dBASE ile kullanılabilen 6 adet alan tiplerine değineceğim. Ayrıca boşluk tuşuna basarak alan tipi seçmek yerine alan tipinin ilk harfine basarak ta seçim yapılabilir. Örnek olarak tarihsel veri saklamak amacıyla kullanılacak alan için alan tipini seçerken D harfine basmak yeterlidir.
Character
Alan tipi olarak Character seçilirse bu alana yazılan bilgiler karakter olarak işlem görür. Character tipli alana yazılan sayısal ve diğer bütün bilgiler karaktersel olarak işlem görür. Karaktersel özelliğe sahip bir alana en fazla 254 karakter uzunluğunda bilgi yazılabilir. Karakter tipli alanlara yazılan bilgiler yalnızca rakamlardan meydana gelse bile bu bilgileri matematiksel işlemlerde kullanmak mümkün değildir.
Numeric –Sayısal
Alan tipi olarak Numeric seçilirse bu alana sayısal bilgiler yazılabilir. Numeric tipli alana eksi ve decimal- ondalık işaretini içeren sayılar yazılabilir.
Float –Gezer nokta
Float tipli alan ile Numeric tipli alanlara yazılabilinen bilgiler birbirine çok benzemektedir. Aralarındaki tek fark sayının duyarlık derecesidir. Yani virgülden veya ondalık noktadan sonraki hane sayısı Float tipli alanlarda daha fazla olabilmektedir.
Date-tarih
Eğer Field Type olarak Date seçilirse tanımlanan alana yalnızca tarihsel bilgiler yazılabilir. Tarih formatının nasıl olacağı ise programcının seçimine bağlıdır. Bu konuda detaylı bilgi daha sonraki konularda verilecektir.
Logical –Mantıksal
Bu tür alanlara yalnızca iki değer yazılabilir. Birisi True-doğru diğeri False-yanlış. Doğru değeri için .T. yanlış değeri için .F. harfi kullanılır. Normal gösterimde sözkonusu bilginin mantıksal olduğunu işaret etmek üzere önüne ve arkasına nokta (.) işareti konulur.
Memo –Not
Memo tipli olanlara bilgi yazmak ve bu tip alanlardaokuma yapmak diğer alanlardan biraz farklıdır. Memo alanlara 64K kadar bilgi yazılabilir. Memo alanlara girilen bilgiler DBF-veri tabanı dosyasından başka DBT uzantılı dosyada tutulur.

FIELD WIDTH
Veri tabanı dosyasının oluşturulduğu ekranın bir sonraki sütununda alan genişliği belirlenir. Eğer tanımlanan alan karaktersel ve bu alana yazılma olasılığı olan bilgiler en fazla 10 karakterden meydana gelecekse Wıdth sütununa 10 değeri yazılır. Eğer alan tipi sayısal ve bu alana kişilerin yaşları yazılacaksa alan tipi Numeric ve alan genişliği olarak 2 değerinin seçilmesi yeterlidir. Tarih-Date tipli alanlarda alan genişliği otomatik olarak 8 seçilir. Mantıksal tipli alanlarda ise alan genişliği yalnızca 1 seçilir.
DECIMAL
Veri tabanı dosyası tanımlanan ekranın 5. Sütununda numeric ve float tipli olanlar için virgülden sonra bulunacak hane sayısı belirlenir. Decimal işaret ve bu işaretten sonraki hane sayısı alanın genişliğine dahil olduğu için sayısal alanların genişliği ona göre seçilmelidir.
INDEX
DBASE ile veri tabanı dosyası oluşturulurken istenirse kayıt aramada kullanılacak index dosyası oluşturulabilir. Eğer kişi üzerinde bulunduğu alana göre veya üzerinde bulunduğu alanı index anahtarı olarak kullanılan index dosyası oluşturmak istiyorsa INDEX sütununa “Y”istemiyorsa “N” harfini yazmalıdır. Karşısına her Y yazılan alan MDX uzantılı index dosyasına dahil edilir. Varsayım olarak bu sütuna Nharfi gelir.

Bu şekilde yani veri tabanı dosyasını oluşturma işlemi sırasında oluşturulan index dosyalarına MDX uzantısı verilir. MDX uzantılı dosyalara çoklu index dosyaları adı verilmektedir. Bu şekilde index dosyası oluşturma ile ilgili diğer önemli nokta şu: Index dosyasının adı ile oluşturulan veri tabanı dosyasının adı aynı olmaktadır. Adı dosya adı ileaynı olan MDX uzantılı index dosyalarını açmak için ekbir işlem yapmaya gerek yok. Çünkü bu tip index dosyaları otomatik olarak açılmaktadır.

Ancak bu kitap programcılara yönelik olduğu için dBASE tarafından veri tabanı dosyası oluşturma işlemi sırasında değil program yazımı sırasında index dosyası açacağımızdan bu şekilde index dosyası oluşturamayacağız.

Veri tabanı dosyasında yer alması istenen bütün alanlar tanımlandıktan sonra en son satırın üzerinde iken hiçbir şey yazmadan enter tuşuna basılırsa veri tabanı dosyasının tanımlanması işlemi tanımlanır ve kullanıcıdan veri tabanı dosyası için dosya adı istenir.
Veri tabanı dosyasında bulunacak bütün alanların girişi yapıldıktan sonra veri tabanı dosyasının yapısını diske kayıt etmek için istenirse Ctrl-End tuşlarına basılabilir. Dosyanın kaydı tamamlandıktan sonra dBASE kullanıcıdan dosyaya hemen bilgi kaydı yapılıp yapılmayacağını sorar.
Kullanıcı bu soruya evet diye cevap verirse ekrana bilgi girişi yapılabilen görüntü gelir. Yukarıdaki ekran görüntüsünde sorulan soruya hayır anlamında No cevabı verilirse tekrar Contol Center ortamına dönülür.
APPLICATIONS
Applications’da iki alt seçenek bulunmaktadır. Biri dBASE Program diğeri Applications Generator. DBASE’in program yazım ortamının sunduğu editleme imkanları profesyonel programcıları tatmin etmese bile yeterlidir. Program yazım ortamına ait ekran görüntüsü aşağıda verildi.

Programcı yukarıda verilen boş ekranda dBASE’in kurallarına göre programını yazar. Programın yazımı tamamlandıktan sonra yazılan program Ctrl-W tuşları ile diske kayıt edilir. Kullanıcı yazılan programı diske kayıt etmek üzere Ctrl-W tuşlarına basarsa kendisinden programa ad vermesi istenir. DBASE programlarına PRG uzantısı verilir. Bu sırada yazılan programa ad verilirken uzantı verilmese de olur. Çünkü bunu dBASE otomatik olarak PRG uzantısını verir. Bununla ilgili ekran görüntüsü aşağıda verildi.

Yukarıdaki ekranda yazılan programa ORNEK adı verildi. Yazılan program Ctrl-W tuşları ile diske kayıt edildikten sonra tekrar Control Center ekranına dönülür. Control Center dahiline PRG uzantılı program yazıldığı için Control Center’ın Applications adlı sütununda yazılan programın adı bulunur.

Yukarıdaki ekran görüntüsünde tespit edileceği üzere Application seçeneğinin üzerinde iken ışıklı bant üzerinde işlem yapılmak istenen dBASE programının üzerine getirilip enter tuşuna basılırsa açılan diyalog kutusunda kullanıcıya iki seçenek sunulur. Bunlar Run Application ve Modify Application. Programcı daha önce yazdığı programı çalıştırmak istiyorsa Run Application değiştirmek istiyorsa Modify Application seçeneğine girer.
Ne var ki genel alışkanlıkla dBASE kullanıcıları dBASE’in program değiştirme imkanlarından yararlanmak istediklerinde Control Center’dan pek yararlanmazlar. Bu amaçla Control Center’dan adına Nokta İletisi-DOT PROMPT denilen ortama dönerler. Bu ortamda program yazar ve çalıştırırlar. Control Center ekranından Nokta iletisine dönmek için Control Center ekranının üst kısmında bulunan açılan menülerin sonuncusu olan Exit’ten yararlanılır. Bunun için F10 tuşuna basılarak menüler açılır. Exit menüsünün açılmış şekli aşağıdaki ekran görüntüsünde verildi.
Control Center ekranındaki Exit açılan menüsünün iki seçeneği var. Biri Exit to dot Promt diğeri ise Quit to DOS. Birinci seçenek olan Exit to dot Promt ile Control Center’den çıkılarak Dot Promt-Nokta iletisine dönülür. Nokta iletisine ilk çıktığında boş bir ekranla karşılaşılır. Bu ekranı DOS ortamına benzetmek mümkün. Nasıl ki DOS ortamında Promt komutu ile hazır işaretine müdahale ediliyor dBASE’de de istenirse Nokta iletisinin Promt’na müdahale edebilir.
Ekranın en alt satırında dBASE’in verilen komutları işlemeye veya yorumlamaya hazır anlamında tek bir nokta (.) işareti var. Aynen DOS ortamındaki C:\> gibi. Nokta iletisinde bazı özel dBASE deyim ve fonksiyonları hariç bütün dBASE komutları tek tek kullanılabilir.
Nokta iletisinde dBASE komutlarını tek tek vermek pratik değildir. Bu nedenle arka arkaya nokta iletisinde komut vermek yerine komutlar bir araya getirilerek programlar meydana getirilir. Nokta iletisinde yeni bir dBASE programı yazmak veya daha önce hazırlanan dBASE programını değiştirmek için verilmesi gereken komut Modify Command.
Modify Command ORNEK
Bu nokta iletisi komutunda ornek adlı ve PRG uzantılı dBASE programı daha önce hazırlanmış ise ekrana getirilir üzerinde bulunan dizinde ORNEK.PRG adlı bir dBASE program dosyası yoksa bu kez program yazımının yapıldığı boş bir ekran ile karşılaşılır.
Nasıl ki DOS ortamında Edit adlı editör programı ile bir dosyayı incelemek veya değiştirmek üzere sistem komut satırında

C:\>EDIT AUTOEXE.BAT

Yazıp EDIT programı ile adı belirtilen dosyada değişiklik yapmak üzere ekrana çağırıyor benzer şekilde Nokta iletisinde Modify Command ile istenen text dosyası edit edilebilir. Control Center’dan erişilen program yazma ortamı ile nokta iletisinde Modify Command’la erişilen program yazma ortamı aynıdır.
Programcı programını yazdıktan sonra Ctrl-W tuşları ile diske kayıt edip tekrar Nokta iletisine döner.
Nokta iletisinde daha önce yazılan dBASE programını çalıştırmak için kullanılan dBASE deyimi ise DO. Programcı nokta iletisinde çalıştırmak istediği program DO deyiminden sonra yazıp enter tuşuna basarsa program önce derlenir ardından yorumlanarak çalıştırılır.
. DO ORNEK
Bu nokta iletisi komutu ile ORNEK.PRG adlı dBASE programı çalıştırılır. Daha önceki konularda belirtildiği üzere dBASE programcıya veri tabanları oluşturmanın dışında bir de yorumlayıcı bir ortam sunar. Yani yazılan PRG uzantılı dBASE programlarını ayrıca derlemeden link etmeden direk olarak dBASE’in nokta iletisi veya Control Center ortamlarında çalıştırma imkanı var.
EDITÖR PROGRAMINDA KULLANILAN TUŞLAR
Nokta iletisinde iken Modify Command ile yukarıda ekran görüntüsü verilen program yazım ortamına geçilir. Bu edit veya program yazım ekranında program yazımı ve düzeltilmesi ile ilgili olarak bazı tuş vuruşlarından yararlanılır. Şimdi dBASE tarafından sunulan program yazım ortamında kullanılabilen tuşlar görevleri ile birlikte listelenecektir.
Alıştığınız bir program yazım editörü varsa dBASE’den çıkmadan bu editörü çağırabilirsiniz. Bunun için editör program adının CONFIG.DB dosyasına yazılması gerekir. Varsayım olarak MODIFY COMMAND ile dBASE’in dahili editörü çağrılır.
Eğer CONFIG.DB dosyasına diskte bulunan başka bir editör programı adı yazılırsan dahili editör programı adı yazılırsa dahili editör yerine adı belirtilen editör her MODIFY COMMAND komutu verildiğinde aktive olur. Ancak bellekte çok yer kaplayan gelişmiş editör programlarının dBASE’in içinden çağrılması bellek yetersizliğine neden olabilir.
Aşağıda verilen ekranda CONFIG.DB dosyasında yapılan eklemeye göre DOS ile birlikte verilen EDIT.EXE programı nokta iletisinde MODIFY COMMAND’la her program yazma çağrısı karşısında dahilli dBASE editörü yerine EDIT programı aktive olur.

Ancak EDIT gibi editör programının bile MODIFY COMMAND deyimi ile çağrılması sırasında dahili editöre göre diskten okuma işlemi daha uzun zaman almaktadır.

Tuş Vuruşu İşlevi
F10 Açılan menülere aktive edilir.
Ctrl-Sola Ok Bir kelime sola gidilir.
Ctrl-Sağa Ok Bir kelime sağa gidilir.
Home Satırın başına gidilir.
End Satırın sonuna gidilir.
PgUp Bir önceki sayfaya gidilir.
PgDn Bir sonraki sayfaya gidilir.
Ctrl-PgUp Yazılan programın veya yazının en başına gidilir.
Ctrl-PgDn Yazılan programın veya yazının sonuna gidilir.
Shift-Tab Bir önceki Tab durağına gidilir.
Ctrl-Enter Üzerinde çalışılan yazı diske kayıt edilir ve editörde kalınır.
Ctrl-W Yazı diske kayıt edilir ve dahili editörden çıkılır.
ESC Dosya diske kayıt edilmeden editörden çıkılır.
F6 Bloklama özelliği açılır.
F7 Blok taşıma işlemi yapılır.
F8 Blok kopyalanır.
Ctrl-N Yazıya boş bir satır eklenir.
Ctrl-Y Üzerinde bulunulan satır silinir.
Ctrl-T Sağdaki kelime silinir.
Ctrl-K R Yazıya başka bir dosya okunur dahil edilir.
Ctrl-K W Bloklanan kısım başka bir disk dosyasına yazılır.

DBASE’nin dahili Editöründe komut verme işlemleri yukarıda verilen tuş vuruşları yerine istenirse F10 tuşu ile erişilen açılan menülerden verilebilir. Ayrıca istenirse bir çok editleme işlemi Fare ile yapılabilir.


DBASE IV İLE PROGRAMCILIĞA GİRİŞ
PROGRAM YAZIM KURALLARI
Program geliştirme aracı olarak yalnızca dBASE Compiler kullanılmak isteniyorsa ayrıca bir editör programına ve DBF uzantılı veri tabanı dosyası oluşturmada kullanılan diğer bir programa ihtiyaç vardır. DBF dosyası oluşturmak için dBASE IV’ten başka Clipper dBASE III+ Foxpro vb. gibi veri tabanı programlarından yararlanılabilir.
DBASE IV veya dBASE derleyicisi ile derlemek üzere yazılan programlara satır numarası verilmez. Program satırının yazımına ekranın istenilen yerinden başlanılabilir. Bir ekran satırına sığmayan program satırlarının bir sonraki satırda devam ettiğini belirtmek üzere satırın sonuna noktalı virgül ( işareti konulur. Bir önceki program satırı “;” ile bitmiyorsa işlem gören satırın yeni bir satır olduğuna karar verilir.
Programcılar tarafından yaygın olarak kullanılan program yazma editörlerinin hemen hepsi 254 karakter uzunluğunu desteklemektedir. DBASE için yazılan programlarda bir satırda boşluklar da dahil olmak üzere en fazla 254 karakter olabilir. Ancak programların okunurluğunu azaltmamak için text ortamda ekranda aynı anda en fazla 80 karakter görüntülenebildiği için uzun satırlı programlardan kaçınmak gerekir. Program satırının uzun olması zorunluluğu varsa satır uygun yerlerinde “;” işareti ile bölünmelidir.
Bir program satırının programın obje koduna dahil edilmeyip yalnızca açıklama satırı olarak işlem görmesi isteniyorsa bu satırların başına yıldız “*” işareti konulur. “*” işareti ile başlayan program satırları program derlenirken gözardı edilir. Özellikle programların en başına programın özelliklerini anlatan kısa açıklayıcı bilgilerin konulması iyi bir alışkanlıktır. İstenirse “*” işareti yerine NOTE deyimi kullanılabilinir. “*” işareti ile başlayan program satırlarında olduğu gibi NOTE deyimi ile başlayan satırlar derleme işlemine dahil edilmez. Kısa olan program satırlarının sonlarına açıklama eklemek için “&&” kullanılır.
*Aşağıdaki program satırlarında dBASE IV ve dBASE derleyicisi için NOTE yazılan program satırlarının sonuna “&&”ile açıklama eklendi.
@1010 say “ADI ve SOYADI” && ekrana ADI ve SOYADI yazılır.
@ 1010 say “ADRESİ” && ekrana ADRESİ yazılır.
DBASE için yazılan programlarda küçük büyük harf ayrımı yoktur. Programın okunurluğunu arttırmak için programcılar değişik yazım biçimlerini deniyorlar. Bazıları değişken adlarını küçük hazır dBASE fonksiyon ve deyimlerini büyük harfle yazıyorlar. Bazı programcılar ise bunun tam tersini uyguluyorlar.
BİR DBASE PROGRAMINDA NELER VAR?
Bir dBASE programının kaynak kodunda dBASE deyimleri hazır dBASE fonksiyonları aritmetik ve matematiksel operatörlerle kullanıcı tanımlı fonksiyonlar ile sabitler ve değişken adları olabilir. Bir dBASE programı hazırlamak için bize gerekenler veya bilmemiz gerekenler şunlardır: dBASE deyimleri hazır dBASE fonksiyonları değişkenler sabitler ve dBASE’ın desteklediği operatörlerdir. Bir dBASE programı dahilinde bazı DOS komutlarını kullanabilirsiniz.
Bu açılan dBASE ile program geliştirmek için öncelikle dBASE programlarının yazım kurallarını öğrenmemiz gerekiyor. Tabii daha önceden program derleme ve Link işlemleri hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir. Ardından en çok gerek duyulacak dBASE deyim ve hazır fonksiyonları ile birlikte dBASE dahilinde nasıl değişken tanımlandığını bilmek programcının bunlara çok az ihtiyacı olur.

İLK DBASE PROGRAMIMIZ
İlk programımızda ekrana “dBASE IV 2.0” yazacağız. Bu küçük örnek programı dBASE Compiler kullanıyorsanız kullandığınız editör yardımıyla diske ILK.PRG adı ile kayıt edin. Eğer dBASE ‘in kendisini kullanıyorsanız Nokta iletisinde iken;
Modify Command ILK
Yazıp enter tuşuna basın. Bunun üzerine dBASE içinde program yazım ortamına geçilir. Program yazım ortamında Ctrl-W ile kayıt edin. Program yazım ortamında Ctrl-W ile yazılan program diske kayıt edilirse tekrar nokta iletisine dönülür.
Nokta iletisinde yazılan örnek programı çalıştırmak için DO ILK yazıp enter tuşuna basmak gerekir. Dot Prompt-Nokta iletisi ortamında daha önce yazılan herhangi bir PRG uzantılı program DO deyimi ile çalıştırılacak olunursa önce program derlenip BDO uzantılı obje kodu oluşturulur. Ardından ek bir işlem yapılmaya gerek kalmadan program çalıştırılır. Program çalışması bitince tekrar nokta iletisi ortamına dönülür.
Nokta iletisi ortamında DO deyimi ile program çalıştırma dolayısıyla derleme işlemi sırasında derlenen veya çalıştırılan programda herhangi bir hata varsa programın derlenmesi ve çalıştırılması yarıda bırakılır. Bu durumda Modify Command deyimi ile tekrar program yazım ortamına dönülüp derleme işlemi sırasında ekrana satır numaraları ile listelenen hataların giderilmesi gerekir.
Programı dBASE derleyicisi ile derlemek için sistem komut satırında yani DOS ortamında;
BDC ILK-c
Yazarak programı derleyin. Programı hatasızca yazdıysanız derleme işlemi sonucunda ILK.DBO adlı obje kodu üretilir. Obje kodundan EXE kodu meydana getirebilmek için Link (BDL.EXE) programı yardımıyla RTL uzantılı Library dosyalarının OBJE dosyalarına bağlanması gerekir. Bu amaçla yine sistem komut satırında;
BDL .ILK
Yazılıp enter tuşuna basılınca ILK.EXE adlı çalışabilir program dosyası oluşur. Yukarıda belirtildiği gibi ILK.PRG programını önce derleyip sonra Link edin. Bu işlemlerin sonucunda oluşturulan ILK.EXE diskte dBASE Compiler 1.0 kullanılıyorsa 150 KB. kadar yer kaplayacaktır. Bu şekilde link yapılıp oluşturulan EXE’ye dBASE derleyici ile birlikte gelen RTL uzantılı library dosyaları link işlemi sırasında tam olarak bağlanmadığı için tek başına çalışmaz. Bu nedenle tek başına çalıştırılmak istenen programların –L parametresi ile derlenmesi gerekir. Tek başına Stand-Alone çalışacak şekilde derlenen en küçük dBASE programını bile diskte 1.5 MB. Yer kaplar. Ancak programın büyüklüğü arttıkça EXE hali daha fazla artmaz.

CLEAR
@1010 SAY “Borland dBASE IV 2.0”
WAIT “devam etmek için bir tuşa basınız”
RETURN

Tahmin edileceği üzere programın ilk satırında kullanılan CLEAR deyimi ekranı silmektedir. İkinci satırda ekranın 10. Satır ve 10. Sütununa “SAY” deyimi yardımıyla “Borland dBASE IV 2.0” bilgisi yazdırılıyor. DBASE ‘de diğer programlama dillerinin tersine ilk satır ve sütun numarası 1 yerine 0’dan başlar. Son satırın numarası 24 son sütunun numarası ise 79’dur.

@ SATIR SÜTUN SAY “yazdırılacak Bilgi” şeklinde formüle edilebilecek yazımda @ karakterinden sonra yazılan ilk rakam ekranın bilgi yazılacak yerin satır değerini ikinci rakam sütun değerini temsil etmektedir.

WAIT deyimi ile programın çalışması kullanıcı bir tuşa basıncaya kadar bekletilir. WAIT deyimi öncesinde ışıklı gösterge SAY deyimi ile en son 10. Satıra konumlandırıldığı için 11. Satıra WAIT deyiminden sonra tırnak içinde yazılanlar yani “ devam etmek için bir tuşa basınız” bilgisi yazdırılır. WAIT deyimi parametresiz olarak kullanılırsa bu kez üzerinde bulunulan satıra “ Press any key Continue...” mesajı yazdırılır. Eğer WAIT deyimi WAIT “ ” şeklinde kullanılırsa ekrana hiçbir mesaj verilmeden programın çalışması herhangi bir tuşa basılıncaya kadar askıya alınır. Return deyimi ise programın sonunu belirtmektedir.
__________________
İyiyim" desem yalan olur; "Kötüyüm" desem inancıma dokunur..
En güzeli, şükre vurayım dilimi;
Belki o zaman kalbim kurtulur..



« Önceki Konu Sonraki Konu »

Şu an bu konuyu okuyan kişi sayısı: 1 (0 üye ve 1 misafir)
 
Benzer Konular
Konu
Konuyu Başlatan
Forum
Cevaplar
Son Mesaj
Onurcan
Marmara Bölgesi
0
31 Ocak 2013 02:46
Mephistophelés
Skype
1
24 Aralık 2012 15:59
TıLsıM
Yazılar ve Mesajlar
0
27 Ocak 2012 17:53
Onurcan
Askerlik Şubeleri
0
05 Mayıs 2011 15:52
She`
İlaçlar
0
16 Nisan 2011 09:16